వస్త్ర తయారీ పదకోశం

ఈ వస్త్ర తయారీ పదకోశం మోహన్ స్పింటెక్స్ ఇండియా లిమిటెడ్లో మరియు వస్త్ర పరిశ్రమలో వాడే పదాలను వివరిస్తుంది. షాప్ ఫ్లోర్‌పై స్పిండిల్, రోటర్, గ్రేజ్ వంటి పదాలు ఇంగ్లీషులోనే వాడతారు కాబట్టి వాటిని అలాగే ఉంచి అర్థాన్ని తెలుగులో ఇచ్చాం.

Ne కౌంట్ విధానంలో సంఖ్య ఎక్కువ అంటే నూలు సన్నగా ఉంటుంది: 60s అనేది 30s కంటే సన్నం.

స్పిన్నింగ్

బ్లోరూమ్ (Blowroom)

స్పిన్నింగ్ మొదటి దశ. పత్తి బేళ్ళు విప్పి, చెత్త తొలగించి, సమానంగా కలుపుతారు.

కార్డింగ్ (Carding)

ఫైబర్లను దాదాపు ఒక్కొక్కటిగా విడదీసి స్లైవర్ అనే తాడులాంటి రూపంలోకి తెచ్చే ప్రక్రియ. పొట్టి ఫైబర్లు, చెత్త తొలగుతాయి.

కోంబింగ్ (Combing)

కార్డింగ్ తర్వాత ఐచ్ఛిక దశ. మరిన్ని పొట్టి ఫైబర్లు, నెప్స్ తొలగిస్తుంది. ఇలా చేసిన నూలు కోంబ్డ్, చేయనిది కార్డెడ్. కోంబ్డ్ నూలు సన్నగా, నునుపుగా, బలంగా ఉంటుంది — ధర కూడా ఎక్కువ.

కాంపాక్ట్ స్పిన్నింగ్ (Compact spinning)

మెలిక ఇచ్చే ముందు ఫైబర్ కట్టను దగ్గరగా చేసే మెరుగైన రింగ్ స్పిన్నింగ్. నూలు బలంగా, శుభ్రంగా, తక్కువ వెంట్రుకలతో ఉంటుంది.

కౌంట్ (Count)

నూలు ఎంత సన్నగా లేదా లావుగా ఉందో చెప్పే కొలత. Ne చూడండి.

డ్రాయింగ్ (Drawing)

పలు స్లైవర్లను కలిపి లాగడం ద్వారా మందంలోని తేడాలను సమం చేయడం.

నెప్ (Nep)

ఫైబర్లు చిక్కుపడి ఏర్పడే చిన్న ముడి. వస్త్రంలో మచ్చలా కనిపిస్తుంది, అందుకే దాన్ని తొలగించడం నాణ్యతా లక్ష్యం.

Ne (ఇంగ్లీష్ కౌంట్)

పత్తి నూలుకు ప్రామాణిక కౌంట్ వ్యవస్థ. ఒక పౌండు నూలులో ఎన్ని 840-గజాల హ్యాంక్‌లు ఉన్నాయో ఆ సంఖ్య.

ఓపెన్-ఎండ్ / రోటర్ స్పిన్నింగ్

రింగ్ ఫ్రేమ్‌కు బదులు వేగంగా తిరిగే రోటర్‌లో నూలు తయారయ్యే పద్ధతి. చాలా వేగం, తక్కువ ఖర్చు, లావు కౌంట్లలో ఉబ్బిన నూలు. MSILలో 6,272 రోటర్లు.

ప్లై (Ply)

కలిపి మెలిక ఇచ్చిన సింగిల్ నూలుల సంఖ్య. 40s/2 అంటే రెండు 40s సింగిల్ నూలులు కలిపినది.

రింగ్ స్పిన్నింగ్

ప్రధాన స్పిన్నింగ్ పద్ధతి. అత్యధిక బలం, ఉత్తమ రూపం. MSILలో 1,21,488 రింగ్ స్పిండిల్స్.

రోవింగ్ (Roving)

రింగ్ ఫ్రేమ్‌లోకి పంపే ముందు కొద్దిగా మెలిక ఇచ్చిన మధ్యంతర ఉత్పత్తి.

స్లైవర్ (Sliver)

కార్డింగ్ మరియు డ్రాయింగ్ నుండి వచ్చే మెలిక లేని తాడులాంటి ఫైబర్ రూపం.

స్పిండిల్ (Spindle)

రింగ్ ఫ్రేమ్‌పై నూలు తయారయ్యే ఒక స్థానం. స్పిన్నింగ్ మిల్లు పరిమాణాన్ని కొలిచే ప్రామాణిక కొలత ఇదే — MSILలో 1,21,488.

TFO (టూ-ఫర్-వన్ ట్విస్టింగ్)

ఒక్కో భ్రమణానికి రెండు మెలికలు ఇచ్చే ట్విస్టింగ్ యంత్రం, ప్లై నూలు తయారీకి. MSILలో 4,800 TFO డ్రమ్స్.

వైండింగ్ (Winding)

నూలును కోన్లపైకి చుట్టడం. ఎలక్ట్రానిక్ యార్న్ క్లియరర్లు లోపాలను గుర్తించి కత్తిరిస్తాయి.

వీవింగ్

ఎయిర్-జెట్ లూమ్

సంపీడన గాలి తోపుడుతో వెఫ్ట్ నూలును అడ్డంగా పంపే మగ్గం. చాలా వేగవంతం. MSILలో 324.

బీమ్ (Beam)

మగ్గం వెనుక వేల కొద్దీ వార్ప్ దారాలను పట్టుకునే పెద్ద రోలు.

ఎండ్స్ (Ends)

వార్ప్ దారాలు — వస్త్రం పొడవు వైపు వెళ్ళేవి.

గ్రేజ్ / గ్రే ఫ్యాబ్రిక్ (Greige)

నేయబడింది కానీ ఇంకా బ్లీచ్, డై లేదా ఫినిష్ చేయని వస్త్రం.

GSM

చదరపు మీటరుకు గ్రాములు — వస్త్ర బరువు కొలత.

పిక్స్ (Picks)

వెఫ్ట్ దారాలు — వస్త్రం వెడల్పు వైపు వెళ్ళేవి.

ప్లెయిన్ వీవ్

అత్యంత సరళమైన అల్లిక — ఒకటి పైన, ఒకటి కింద. బలమైనది, స్థిరమైనది.

రీడ్ (Reed)

వార్ప్ దారాల మధ్య దూరాన్ని నిర్ణయించి, ప్రతి పిక్‌ను దగ్గరగా కొట్టే దువ్వెన లాంటి భాగం.

సటీన్ (Sateen)

వార్ప్ దారాలు పలు వెఫ్ట్‌ల మీదుగా తేలియాడే అల్లిక — నునుపైన, మెరిసే ముఖం. ప్రీమియం బెడ్ లినెన్‌లో సాధారణం.

సైజింగ్ (Sizing)

నేత రాపిడిని తట్టుకునేలా వార్ప్ నూలుకు రక్షణ పూత వేయడం.

థ్రెడ్ కౌంట్ (TC)

చదరపు అంగుళానికి ఎండ్స్ + పిక్స్. బెడ్ లినెన్ ప్యాకేజీపై కనిపించే సంఖ్య. ఉపయోగకరమే కానీ నూలు నాణ్యత దీనికంటే ముఖ్యం.

ట్విల్ (Twill)

వస్త్ర ముఖంపై వాలు గీతలు ఏర్పడే అల్లిక. డెనిమ్ దీనికి ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ.

వార్ప్ (Warp)

వస్త్రం పొడవు వైపు వెళ్ళే దారాలు. మగ్గంపై బిగుతుగా ఉంటాయి.

వెఫ్ట్ (Weft)

వస్త్రం వెడల్పు వైపు వెళ్ళే దారాలు, నేత సమయంలో పంపబడేవి.

ప్రాసెసింగ్

బ్లీచింగ్

పత్తి సహజ రంగును తొలగించి ఏకరీతి తెలుపు ఆధారం ఇవ్వడం.

కాలెండరింగ్

వేడి రోలర్ల మధ్య వస్త్రాన్ని పంపి నునుపు మరియు మెరుపు ఇవ్వడం.

డీసైజింగ్

నేతకు ముందు వేసిన సైజ్ పూతను తొలగించడం. మొదటి తడి దశ ఇదే.

డైయింగ్

రంగు అద్దడం. పీస్ డైయింగ్ నేసిన వస్త్రానికి; యార్న్ డైయింగ్ నేతకు ముందు నూలుకు — అలా చారలు, చెక్‌లు తయారవుతాయి.

ఫాస్ట్‌నెస్ (Fastness)

రంగు ఎంతవరకు వెలిసిపోకుండా నిలుస్తుందో — ఉతకడం, వెలుతురు, రాపిడి, చెమటకు వ్యతిరేకంగా. పరీక్షించి గ్రేడ్ ఇస్తారు.

ఫినిషింగ్

వస్త్ర తుది స్పర్శ మరియు పనితీరును నిర్ణయించే చివరి చికిత్సలు.

మెర్సరైజింగ్

కాస్టిక్ సోడాతో బిగుతుగా చికిత్స. మెరుపు, బలం, రంగు పట్టుదల పెరుగుతాయి.

సాన్‌ఫరైజింగ్ (Sanforising)

ముందుగానే ముడత కలిగించే చికిత్స, తద్వారా వినియోగదారు ఉతికినప్పుడు ఉత్పత్తి ఎక్కువగా ముడుచుకోదు.

స్కౌరింగ్

పత్తిలోని సహజ మైనం, పెక్టిన్, మలినాలు తొలగించడం.

సింజింగ్

ఉపరితల వెంట్రుకలను కాల్చివేయడం.

స్టెంటర్ (Stenter)

ఎండబెట్టేటప్పుడు, హీట్-సెట్ చేసేటప్పుడు లేదా ఫినిష్ వేసేటప్పుడు వస్త్రాన్ని వెడల్పులో పట్టి ఉంచే యంత్రం.

ZLD (జీరో లిక్విడ్ డిశ్చార్జ్)

ఎలాంటి ద్రవ వ్యర్థమూ ప్లాంట్ బయటకు వెళ్ళని వ్యవస్థ. నీరు శుద్ధి చేసి తిరిగి వాడతారు, ఘన పదార్థాలు వేరు చేస్తారు. MSIL 98% ప్రాసెస్ నీరు తిరిగి పొందుతుంది.

మేకప్ మరియు వాణిజ్యం

CMT

కట్, మేక్, ట్రిమ్ — కస్టమర్ స్పెసిఫికేషన్ ఇస్తే తయారీదారు ఉత్పత్తి చేసే సేవ.

డువెట్ కవర్

డువెట్ లేదా క్విల్ట్‌కు తీసివేయగల, ఉతకగల కవర్.

ఫిట్టెడ్ షీట్

మెత్తపై సరిపోయేలా మూలల్లో ఎలాస్టిక్ ఉన్న షీట్.

ఫ్లాట్ షీట్

ఎలాంటి ఆకృతి లేని సాధారణ దీర్ఘచతురస్రాకార షీట్.

FOB

షిప్పింగ్ పదం. టెక్స్‌టైల్ వ్యాపారంలో సాధారణంగా ఫుల్ ప్యాకేజీ సరఫరాను సూచిస్తుంది — తయారీదారే వస్త్రం మరియు ట్రిమ్స్ కూడా ఇస్తారు.

మేడ్-అప్స్

మీటర్ల లెక్కన అమ్మే వస్త్రానికి భిన్నంగా, కుట్టి పూర్తి చేసిన ఉత్పత్తులు — షీట్లు, దిండు కవర్లు, డువెట్ కవర్లు, క్విల్ట్‌లు.

MOQ

కనీస ఆర్డర్ పరిమాణం (Minimum Order Quantity).

వర్టికల్ ఇంటిగ్రేషన్

ఉత్పత్తి గొలుసులోని వరుస దశలను ఒకే సంస్థ సొంతం చేసుకోవడం. MSILలో: స్పిన్నింగ్, వీవింగ్, ప్రాసెసింగ్, మేకప్ — అన్నీ ఒకే సంస్థ కింద.

నాణ్యత మరియు కొలత

క్లాసిమాట్ (Classimat)

అరుదైన నూలు లోపాలను పరిమాణం మరియు పొడవు ప్రకారం వర్గీకరించే వ్యవస్థ.

CSP

కౌంట్ × లీ స్ట్రెంత్. నూలు బలానికి సంప్రదాయ కొలత.

CV%

ఒక లక్షణం ఎంత మారుతుందో చెప్పే గణాంక కొలత. తక్కువ ఉంటే మంచిది.

హెయిరినెస్ (H)

నూలు ఉపరితలం నుండి బయటకు నిలబడిన ఫైబర్ మొత్తం. కాంపాక్ట్ నూలులో తక్కువ.

ఇంపర్ఫెక్షన్స్ (IPI)

కిలోమీటరుకు సన్నని చోట్లు, లావు చోట్లు, నెప్స్ సంఖ్య.

RKM

కిలోమీటర్లలో వ్యక్తపరిచే నూలు తెగే బలం.

U% / అన్‌ఈవెన్‌నెస్

నూలు పొడవునా మందంలోని తేడా. తక్కువ ఉంటే మంచిది.

Uster Statistics

నూలు నాణ్యతకు ప్రపంచ ప్రామాణిక డేటాబేస్. దీనివల్ల ఒక మిల్లు తన నూలు ఏ పర్సంటైల్‌లో ఉందో చెప్పగలదు, మరియు ప్రపంచంలో ఏ కొనుగోలుదారైనా దాన్ని అర్థం చేసుకోగలరు.

ధృవీకరణ సంక్షిప్త రూపాలు

సంక్షిప్తం	పూర్తి పేరు
BCI	Better Cotton Initiative
GOTS	Global Organic Textile Standard
GRS	Global Recycled Standard
IGBC	Indian Green Building Council
ISO	International Organization for Standardization
SCAN	Supplier Compliance Audit Network
SEDEX	Supplier Ethical Data Exchange
SMETA	Sedex Members Ethical Trade Audit
WRAP	Worldwide Responsible Accredited Production
ZDHC	Zero Discharge of Hazardous Chemicals